FOREST RESEARCH INSTITUTE - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Το εργαστήριο ανατομίας και τεχνολογίας του ξύλου, το οποίο λειτουργεί στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων & Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων (Ι.Μ.Δ.Ο. & Τ.Δ.Π.) από το 1926, εξυπηρετεί ερευνητικές και αναπτυξιακές δράσεις στο χώρο της παραγωγής και αξιοποίησης της πρωτογενούς παραγωγής δασικών προϊόντων, καθώς και την εφαρμογή της κατάλληλης τεχνολογίας στην επεξεργασία τους, με στόχο χην παραγωγή ποιοτικών προϊόντων.
Παράλληλα, μέσω των ερευνητικών δραστηριοτήτων, εξυπηρετεί την ανάπτυξη νέας γνώσης για την καλύτερη και ορθολογικότερη οργάνωση των μονάδων πρώτης και δεύτερης επεξεργασίας, την εφαρμογή νέων τεχνολογιών καθώς και την ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων.

Στις εγκαταστάσεις του εργαστηρίου διεξάγεται έρευνα με θέματα: Τα σημαντικότερα από αυτά είναι:

• τεχνητή ξήρανση του ξύλου
• προστασία και συντήρηση της ξυλείας και των ξύλινων κατασκευών
• παραγωγή σύνθετων προϊόντων ξύλου (επικολλητά, αντικολλητά, ινοσανίδες μοριοσανίδες, κ,λπ.)
• αξιολόγηση ποιότητας των δασικών προϊόντων
• αξιοποίηση των διαθέσιμων πρώτων υλών, που σήμερα δεν αξιοποιούνται στο βαθμό που θα έπρεπε, για την παραγωγή νέων, καινοτόμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Με βάση τα παραπάνω, το εργαστήριο ανατομίας και τεχνολογίας ξύλου εξυπηρετεί τόσο το δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα ως το κατ' εξοχήν εξειδικευμένο εργαστήριο στο χώρο του ξύλου και προϊόντων ξύλου.

Έρευνα
Το εργαστήριο εμπλέκεται σε πολλά εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα καθώς και σε διεθνή επιστημονικά δίκτυα.
Κάποια από τα εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα που εκπονήθηκαν από το εργαστήριο είναι τα ακόλουθα:

• Νέα υλικά στα κτίρια από τη βιομηχανία ξύλου - "Ανάπτυξη βελτιωμένης κόλλας ουρίας-φορμαλδεΰδης για σύνθετα προϊόντα ξύλου μικρής τοξικότητας".
• Αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας για την τεχνητή ξήρανση του ξύλου.
• Συνδυασμός ηλιακής και θερμικής ενέργειας από υπολείμματα επεξεργασίας, για την οικονομικότερη λειτουργία ξηραντηρίων ξύλου.
• Έρευνα της φυσικής διάρκειας των κυριοτέρων ελληνικών ειδών ξύλου στη δράση βιολογικών παραγόντων και μέθοδοι προστασίας του ξύλου κατά τη χρήση του.
• Μελέτη της βλαπτικότητας εντόμων και μυκήτων στο ξύλο των σημαντικότερων δασοπονικών ειδών κατά τη διαρκεια χρήσης του και της προστατευτικής δράσης διαφόρων συντηρητικών σκευασμάτων στις ξύλινες κατασκευές.
• Συντήρηση ξύλινων αρχαιολογικών αντικειμένων.
• Ανάπτυξη τεχνικών ταυτοποίησης του ξύλου - ηλεκτρονικές κλείδες αναγνώρισης των ελληνικών ειδών ξύλου.
• Μελέτη της υγροσκοπικότητας και της διαστασιακής σταθερότητας σε χρήση, ελληνικών ειδών ξύλου.
• Αξιοποίηση ρητίνης και ρητινικών προϊόντων για την παραγωγή καινοτόμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
• Χρήση ρητίνης και προϊόντων ρητίνης (φυσικών ρητινών) στο ξύλο και τις ξύλινες κατασκευές (με εμποτισμό ή επάλειψη) για τη βελτίωση της φυσικής διάρκειάς του.
• Παραγωγή ξυλοφύλλων από ελληνικά κωνοφόρα είδη για παραγωγή επικολλητών δοκών.

Το εργαστήριο ανατομίας και τεχνολογίας του ξύλου συμμετέχει σε πολλά ευρωπαϊκά δίκτυα επιστημονικής συνεργασίας. Τα σημαντικότερα είναι:

• μελετά τη φυσική διάρκεια του ξύλου (Wooddurability).Ε8: ασχολείται με τις μηχανικές ιδιότητες και τη συμπεριφορά του ξύλου (MechanicalPerformanceofWood).Ε13: αφορά στη συγκόλληση ξύλου και συγκολλημένα προϊόντα ξύλου (Woodadhesionandgluedproducts).E24: ερευνάτηναξιοπιστίαξύλινωνκατασκευών(Reliability of timstructures).Ε15: μελετά τις εξελίξεις στην ξήρανση του ξύλου (Advancesinwooddrying).: ερευνά τη βελτιστοποίησητης προστασίας του ξύλου με περιβαλλοντικά κριτήρια (EnvironmentalOptimizationofWoodProtection).
• Τεχνική βοήθεια στη βιομηχανία και στους τελικούς χρήστες ξύλου

Το εργαστήρι ανατομίας και τεχνολογίας του ξύλου δραστηριοποιείται στην παροχή τεχνικής βοήθειας σε βιομηχανίες αλλά και στους τελικούς χρήστες προϊόντων ξύλου. Η βοήθεια αυτή έχει σαν στόχο:

• Την προστασία των ελληνικών επιχειρήσεων παραγωγής προϊόντων ξύλου από ζημίες, που προέρχονται από την εμπορία προϊόντων κακής ποιότητας αλλά και από ανεδαφικές αιτιάσεις καταναλωτών.
• Την παροχή διασφάλισης ποιότητας στον καταναλωτή προϊόντων ξύλου.
• Τη μείωση του κόστους παραγωγής μέσω του ποιοτικού ελέγχου των χρησιμοποιούμενων πρώτων υλών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού των ακατάλληλων ή απορριπτόμενων προϊόντων, την ελαχιστοποίηση των επιστροφών (λόγω ποιότητας) και τη μείωση των αντιδικιών παραγωγώνκαταναλωτών.
• Τη δυναμική διείσδυση ποιοτικών προϊόντων ξύλου στην ευρωπαϊκή αλλά και διεθνή αγορά.

Το εργαστήριο διαθέτει τον εξοπλισμό, την τεχνογνωσία και το εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό και αναλαμβάνει:

Α)Έλεγχο ξύλινων κατασκευών. Στην περίπτωση αυτή εκπονούνται τεχνικές εκθέσεις που αφορούν:

• Αξιολόγηση της ποιότητας στοιχείων ξύλινων κατασκευών εν χρήσει (ταυτοποίηση ξύλου, σφάλματα δομής, χαρακτηριστικά, φυσικές ιδιότητες).
• Αναγνώριση βιολογικής υποβάθμισης στοιχείων ξύλινων κατασκευών (είδος προσβολής, έκταση προσβολής, βαθμός επικινδυνότητας-ασφαλείας).
• Αξιολόγηση ποιότητας και κατάστασης συνδέσμων ξύλινης κατασκευής.
• Αποτίμηση υπολειμματικής μηχανικής αντοχής ξύλινων δομικών στοιχείων.
• Προτάσεις-συστάσεις για ενέργειες, που θα πρέπει να γίνουν με σκοπό τη συντήρηση, αποκατάσταση, ενίσχυση.

Ως χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποκατάστασης και ελέγχου συγκεκριμένων κατασκευών που έχει αναλάβει το εργαστήριο αναφέρονται:το Χρηματιστήριο Αθηνών (έργο επισκευής καιΜέτρηση αντοχής σε κάμψη επικολλητής δοκούμορφολογικής αποκατάστασης του κτιρίου του παλαιού Χρηματιστηρίου Αθηνών, ευρισκόμενο επί της οδού Πεσμαζόγλου I), το Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ (μουσείο υδροκίνησης, ανακατασκευή Μπαρουτόμυλου Δημητσάνας), το νοσοκομείο Ιωαννίνων (κατασκευή πτέρυγας διοικητικών υπηρεσιών), Δήμος Λάρισας (αναστύλωση και αναπαλαίωση Μύλου Παππά).

Β)Παροχή τεχνικής βοήθειας στη βιομηχανία ξύλου. Αυτή περιλαμβάνει:

• Προδιαγραφές ξυλείας και προϊόντων ξύλου σε σχέση με την ειδική χρήση (είδος ξύλου, υγρασία, απαιτούμενη προστασία) και τεχνική αξιολόγηση των συνθηκών του περιβάλλοντος εφαρμογής των υλικών και των προσαρτημάτων.
• Αξιολόγηση της φυσικής αντοχής ειδών ξύλου και προϊόντων του σε ξυ- λοσηπτικούς μύκητες και τερμίτες.
• Εργαστηριακές δοκιμές και δοκιμές υπαίθρου για την αξιολόγηση μεθόδων και προϊόντων συντήρησης ως προς την παρεχόμενη προστασία απο την προσβολή μυκήτων και τερμιτών.
• Πρόταση και δοκιμή εναλλακτικών, φιλικών στο περιβάλλον, υλικών συντή- ρησης.
• Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός των υλικών συντήρησης, που έχουν χρησιμοποιηθεί σε εμποτισμένα προϊόντα.
• Διενέργεια επί τόπου κανονικής δειγματοληψίας υλικών για: ταυτοποίηση, προσδιορισμό περιεχόμενης υγρασίας, μηχανικών ιδιοτήτων, προσδιορισμό υλικών και αξιολόγηση μεθόδου συντήρησης.
• Διενέργεια δοκιμών αποτίμησης των φυσικών, μηχανικών και χημικών ιδιοτήτων φυσικού ξύλου, μοριοπλακών, ινοπλακών, αντικολλητών και επικολλη- τών δοκών.
• Δοκιμή υλικών μηχανικής σύνδεσης για στοιχεία ξυλοκατασκευών, αξιολόγηση συνδέσμων.
• Παροχή πληροφοριών σχετικών με τις φυσικές, μηχανικές και τεχνολογικές ιδιότητες εγχώριων και εισαγόμενων ειδών ξύλου.

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις που το εργαστήριο παρείχε τεχνική βοήθεια είναι οι ακόλουθες:στο Πολεμικό Ναυτικό (έγινε έλεγχος ποιότητας υλικών χρησιμοποιούμενων στην ανακατασκευή πολεμικών πλοίων), στον οργανισμός "Αθήνα 2004" (εκπονήθηκε έλεγχος υλικών επικάλυψης χώρου εστίασης), στη βιομηχανία όπλων (έγινε έλεγχος κιβωτίων συσκευασίας πυρομαχικών), στην ΚΕΔ (ζητήθηκε να γίνει έλεγχος ξύλινων δοκών συντηρημένων με CCA).

Γ)Παροχή τεχνικής βοήθειας στους τελικούς χρήστες. Η βοήθεια αυτή παρέχεται ως εξής:

• Διενέργεια πραγματογνωμοσύνης και σύνταξη έγκυρων τεχνικών εκθέσεων σε θέματα που έχουν σχέση με την επίδοση κατά τη χρήση, φυσικής ξυλείας και σύνθετων προϊόντων του ξύλου. Περιλαμβάνονται και μη δομικές εφαρμογές του ξύλου, όπως δάπεδα, ερμάρια, θύρες, επενδύσεις.
• Το εργαστήριο διαθέτει ένα πλήρως αυτοματοποιημένο ξηραντήριο για πριστή ξυλεία με χρήση ηλιακής και θερμικής ενέργειας
• Αποτίμηση βαθμού προσβολής ξύλινων επίπλων, επενδύσεων και πατωμάτων από ξυλοφάγα έντομα, παροχή οδηγιών αντιμετώπισης.
• Ταυτοποίηση ξύλου και προϊόντων του. Εξαιρετικά εξειδικευμένη παρεχόμενη υπηρεσία είναι η ταυτοποίηση ξύλου κατασκευής χρηστικών αντικειμένων, εργαλείων και έργων τέχνης αρχαιολογικού ή ιστορικού ενδιαφέροντος.

Διδασκαλία - μεταφορά τεχνογνωσίας
Στο γνωστικό πεδίο της χρήσης του ξύλου και των προϊόντων του, το εργαστήριο ανατομίας και τεχνολογίας του ξύλου δραστηριοποιείται στην οργάνωση σεμιναρίων σε τεχνικούς επιχειρήσεων ή υπηρεσιών του δημοσίου, στη συνεργασία με πανεπιστήμια και τεχνολογικά ινστιτούτα (διαλέξεις σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, παρακολούθηση πτυχιακών, master, andPhDεργασιών), καθώς επίσης και στη δημοσίευση εργασιών εκπαιδευτικού χαρακτήρα όπως τα παρακάτω:

• Παρασκευοπούλου Αικ 2003. Ανατομικά χαρακτηριστικά ξύλου ελληνικών κωνοφόρων ειδών. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Αθήνα.
• Κάββουρας Π. 2005. Ταυτοποίηση του ξύλου ελληνικών δασοπονικών ειδών με βάση τα μακροσκοπικά χαρακτηριστικά εγκάρσιας τομής. Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών, Εργαστήριο Ανατομίας και Τεχνολογίας του Ξύλου. Αθήνα.
• Σκαρβέλης Μ, - I. Ζώρζος. 2005. Συνδεσμολογία (επίπλου και ξύλινων κατασκευών). Ο.Ε.Δ.Β, σελίδα 192. &